1968

Van radiobode en tv-gids naar entertainment publiekstijdschrift

De RTV-bladen, ook bekend als omroepbladen, zijn een uniek fenomeen. Bijna 85 jaar na het verschijnen van het eerste omroepblad als ‘radiobode’ realiseren de huidige dertien RTV-bladen een gezamenlijke oplage van bijna vier miljoen exemplaren. In geen ander land ter wereld is de oplage van de RTV-bladen verhoudingsgewijs zo groot. De RTV-bladen zijn sinds jaar en dag ook de goedkoopste weekbladen.
Vanaf het ontstaan van de eerste omroepvereniging vertegenwoordigde elke omroep een zogenaamde zuil, zij het dat de Algemeene Vereeniging Radio-Omroep (AVRO)  zich juist niet als zodanig wenste te beschouwen.  De radiobode (en later de tv-gids) zorgden voor de binding met de eigen achterban. Tot het begin van de jaren zestig van de voorbije eeuw waren de programmagegevens en achtergrondartikelen over de radio de belangrijkste pijler in de gidsen. Er was slechts een bescheiden aandacht voor televisieprogramma’s. De eerste titelx die zich primair op televisie richtte, was in 1960 Televizier. Dit blad had toen echter nog geen relatie met een omroep x. Televizier was succesvol en werd ingelijfd door de Omroepvereniging Avro.

Het publieke bestel

In 1964 startte vanaf het REM-eiland voor de Nederlandse kust een commerciële tv-zender. De overheid greep in, maar dit leidde wel rechtstreeks tot oprichting van de TROS als niet-commerciële omroep die alles in het werk stelde om tot het publieke bestel toegelaten te worden. Als gevolg van al het politieke tumult werd de Omroepwet aangepast. Nieuwe zendgemachtigden konden onder bepaalde voorwaarden toetreden tot het publieke bestel. Het ledental bepaalde voortaan de hoeveelheid zendtijd en de overheidsbijdrage die de omroepen kregen toegewezen. In die tijd telde een abonnee op een gids ook automatisch mee als lid. De nieuwe omroepen TROS, Evangelische Omroep (EO) en Veronica konden uiteindelijk toetreden tot het publieke bestel en maakten vanaf het eerste begin ook hun eigen RTV-blad. Het publiceren van het weekprogrammaoverzicht van alle radio- en televisieprogramma’s (het ‘spoorboekje’) was voorbehouden aan deze publieke omroeporganisaties. Met de komst van de commerciële TV-zender RTL Véronique (later RTL 4) in 1989, dreigde er ernstige concurrentie voor de RTV-bladen. Het nieuwe station beschikte immers over eigen programmagegevens x. Door in alle RTV-bladen ook de programmagegevens van commerciële zenders te publiceren wisten de uitgevers van gevestigde omroepprogrammabladen initiatieven voor de oprichting van concurrerende titels te voorkomen.
In de jaren daarna werden de verschillende gidsen regelmatig gerestyled én werden er nieuwe (waaronder veertiendaagse) RTV-bladen gelanceerd, die meer het karakter van een publiekstijdschrift hadden. Het Veronicablad was in de jaren tachtig het eerste omroepblad met een volwaardige showbizz- en lifestyle-uitstraling. En dat leverde succes op. Veronica Magazine is met een oplage van bijna één miljoen tevens het grootste weekblad van Nederland. In de loop der jaren zijn ook andere RTV-bladen veranderd van programmagids naar een volwaardig entertainment tijdschrift.

Marlene Wickel

Verder: *De spelers *Unieke advertentiemarkt *Verenigingstijdschriften

RTV Bladen

Het omroepblad van Veronica , dat in 1968 bescheiden startte, is uitgegroeid tot het grootste weekblad. Het was het eerste RTV-blad dat de stap zette naar een brede tijdschriftformule. De omroepgeschiedenis is van grote invloed geweest op de ontwikkeling van de RTV-bladen vanuit de veilige zuil-omgeving.