1964

Van Bali-meisjes naar beroemd bloot

Algemeen wordt aangenomen dat het cultuurtijdschrift Gandalf (1964-1971) als eerste publiekstijdschrift naaktbeelden afdrukt. Hiervoor is oprichter Guus Dijkhuizen enkele malen juridisch vervolgd. Als voorlopers waren titels als Het Leven (1937-1945) met zijn befaamde bad(pakken)nummers en De Lach (1924-1972) met zijn soft-erotische content, belangrijk voor de acceptatie van bloot in tijdschriften. Minder expliciet, maar evengoed bloot, liet Elsevier in toeristische reportages bijvoorbeeld meisjes op Bali zien.
De Lach moest het – ondanks een laat ‘expliciet’ naaktoffensief – afleggen tegen ‘familieblad’ Panorama en ‘kappersblaadje’ Nieuwe Revu. Panorama probeerde in de jaren zestig onder hoofdredacteur Gerard Vermeulen op de golven van de seksuele revolutie de mannenmarkt te veroveren met een formule die steunt op bloot en maatschappijkritiek. Met succes. In zijn kielzog transformeerden Ton van Dijk en opvolgers vanaf de jaren zeventig Nieuwe Revu tot een titel die het moet hebben van ‘sex, sensatie en socialisme’.
Bloot in tijdschriften brak definitief door – ondanks een achterhoedegevecht van enkele Dolle Mina’s – toen in mei 1983 licentietitel Playboy op de Nederlandse markt verscheen, met in het kielzog aartsrivaal Penthouse (pogingen me-too-titels als Hustler en High Society te lanceren mislukten geregeld). Onder hoofdredacteur Jan Heemskerk sr beleefde Playboy een ongekende bloeiperiode. Met name door het publiceren van ‘beroemd bloot’ baarde het tijdschrift veel opzien.
De afgelopen jaren staan de traditionele blootbladen onder druk. Er zijn veel concurrenten bijgekomen: lifestylebladen (Esquire), lad’s magazines (FHM) en titels op het breukvlak van publieks- en pornobladen (Passie, Rits). Het is echter vooral de vrije beschikbaarheid van (explicieter) naaktcontent via internet, die de ‘oude garde’ parten speelt. Waren tijdschriften voorheen het enige alternatief voor wie zijn bloot niet wilde of durfde te halen bij de sexshop of videotheek, met internet kan nu in de privacy van de eigen woning iedere vorm van naakt gratis worden binnengehaald. Wat overblijft, zijn de echte fans van het Playboy-bloot.

Mannelijk naakt

Ten slotte mag ook naakt voor vrouwen niet onvermeld blijven. Voor hen die mannelijk naakt zoeken, is het triest gesteld: hoewel de Playgirl (de mannelijke tegenhanger van Playboy) ooit in Nederland heeft bestaan, is dit blad snel een zachte dood gestorven. Naakte vrouwen-voor-vrouwen zijn echter wel te vinden in rubrieken als Anybody in Viva. Insiders menen dat vrouwen uiteindelijk meer zijn geïnteresseerd in het eigen lijf, dan in het naakte lichaam van de man.

Jan Heemskerk

Verder: *Beroemd bloot *Vrouwen(bladen) en naakt *In opspraak

Bloot

Het cultuurtijdschrift Gandalf (1964-1971) zorgde als eerste publiekstijdschrift voor opschudding met openhartig Nederlands naakt. De echte doorbraak kwam later met Playboy, dat vanwege z'n internationale reputatie het schaamrood liet verdwijnen en de deur opende voor anderen.