2002

Verspreidingsverbod, inbeslagname en rectificatie

Al in 1783 werd de verspreiding van het oranjegezinde weekblad De Post naar den Neder-Rhijn verboden vanwege kritiek op de patriottisch gezinde Leidse en Rotterdamse magistraten. En in 1845 ontpopte de geëngageerde publicist Eillert Meeter, voorvechter van dagloners en arbeiders, zich tot verspreider van zogeheten lilliputterbladen. Het waren meestal maatschappijkritische krantjes, ook al had het kleine formaat tot doel de zwaar op de pers drukkende belasting in de vorm van het dagbladzegel te ontduiken. Meeter kwam onder meer met het blad De Ontwaakte Leeuw. Daarvan werd het tweede nummer in beslag genomen wegens kritiek op zaken in het koninkrijk.
Na de Greet Hofmans-affaire in 1956 (zie ook het hoofdstuk Royalty) vocht de pers zich vrij, zocht zij grenzen opx en overschreed deze. Het Philips-logo voorzien van hakenkruisjes, mag niet, zo leert het geval met de Haagse Post in juli 1981. Wethouders aanzetten tot het aannemen van smeergeld mag evenmin. Deze daad van Nieuwe Revu’s Pieter Storms en Henk Ruigrok in 1989 kostte het blad tweehonderdduizend gulden boete.
Weekblad Aktueel leerde de lezer op 15 februari 1990 in een omslagartikel ‘Zelf geld maken’. Eenvoudig: door biljetten onder de kleurenkopieerder te leggen. Die kinderlijke handleiding, geplaatst door hoofdredacteur Peter R. de Vries, leidde tot inbeslagname van de oplage, wegens het ‘aanzetten tot valsemunterij’.

Seks en misdaad

Ongevraagd in beeld komen wordt niet altijd gewaardeerd. Het leven van vastgoedhandelaar Willem Endstra was misschien anders verlopen als zakenblad Quote nooit zijn portret had afgedrukt. Met de publicatie in de jaarlijkse ranglijst van de rijkste Nederlanders in 2002 was Endstra bang dat hij het risico van ontvoering of afpersing liep. Hij stapte naar de rechter en kreeg gelijk: Quote moest binnen drie werkdagen uit de winkel worden genomen. Dat gaf de makers van het blad nog mooi de gelegenheid in steden posters te verspreiden met teksten als: ‘Nog drie dagen Quote’, ‘Nog twee dagen: Quote’, etcetera. Een dag later stonden de twee partijen weer tegenover elkaar voor de rechter: nu vanwege de publicatie van de beruchte foto van Endstra en de andere Willem: Holleeder. En dit keer gaf de rechter Quote gelijk (zie kader).
Op 9 maart 1989 publiceerde Panorama een ANP-foto van Ferdi E., de ontvoerder en moordenaar van Ahold-man Gerrit Jan Heijn. Het portret was tot dan toe verschenen met een zwart balkje voor de ogen. Panorama liet dat achterwege – E. was immers geen verdachte meer, maar veroordeeld. Die verzette zich tot aan de Hoge Raad, maar uiteindelijk ging ‘Pano’ vrijuit: de nieuwswaarde woog in dit geval zwaarder dan het privébelang van E.

Jean-Pierre Geelen

Verder: *De bankier van de onderwereld * Erotiek in Tweede Kamer *Rectificatie van Story

Processen

Als het om processen tegen tijdschriften gaat, spreekt de zaak Quote-Endstra tot ieders verbeelding. De in 2004 geliquideerde vastgoedhandelaar Willem Endstra spande in 2002 verscheidene processen aan tegen ‘het bijtertje’ onder de zakenbladen: Quote.