1975

Kunst en cultuur voor de massa

Tijdschriften zijn bij uitstek uitingen van moderne cultuur. Reportages over mode, inrichting en omgangsvormen zijn een weerslag van de huidige tijd. Of diezelfde bladen ook aandacht besteden aan cultuur is de vraag. Populaire cultuur komt aan bod in rubrieken over nieuwe boeken, films en muziek. Maar echt groots uitpakken met kunst en literatuur is zeldzaam. In de jaren vijftig van de voorbije eeuw was het degelijke tijdschrift Openbaar Kunstbezit, gekoppeld aan een televisieserie, de eerste die kunst voor de massa bracht.
In 1965 kwam Avenue, met veel aandacht voor moderne cultuur. Iedereen die er toe deed, of er toe wilde doen, las Avenue. Hoofdredacteur Joop Swart omschreef het DNA van het blad in de kreet: ‘Wat aan spraakmakends in de lucht hangt’. Het eigenzinnige blad had oog voor opkomend design en liet schrijvers als Harry Mulisch en Cees Nooteboom op de wereld los. Avenue redde het na dertig jaar niet meer, vooral door concurrentie op de advertentiemarkt. De nekslag was de opkomst van glossy’s, die vooral aandacht hadden voor alles wat de binnen- en buitenkant van de vrouw betreft. Cultuur was bijzaak. Het is opvallend dat de enkele glossy’s die wel accent legden op cultuur, zoals later La Vie en Rose en Blvd, uiteindelijk sneuvelden. Overlevers zijn Tableau, sinds 1978, en Villa d’Arte, sinds 1998.

Museumglossy

Herintreders doen het zelden goed. Een positieve uitzondering lijkt Hollands Diep. Het literair culturele blad dat slechts twee jaar, namelijk van 1975 tot 1977, bestond trok weinig lezers, maar bouwde een grote reputatie op. In 2007 lanceerde Weekbladpers de legendarische titel opnieuw. Het nieuwe Hollands Diep mikt op een breder publiek met onder andere fotografie van Annie Leibovitz en specials over verkoopkanonnen als Michael Jackson en prinses Máxima. Nog een dappere poging: in datzelfde jaar 2007 bracht het Rijksmuseum met Oog de eerste museumglossy uit.
Doen publiekstijdschriften dan helemaal niets aan cultuur? Zeker, zo af en toe wel. Denk aan speciale leesbijlages of voorpublicaties met schrijvers. En in 1987 wijdde Elegance een heel nummer aan kunst en bevatte het zelfs originele genummerde zeefdrukken. Bekend zijn ook de lezersaanbiedingen met litho’s in de woonbladen en zelfs in Viva. Dit gebeurde onder het motto ‘kunst voor een prikkie’,  om de ‘zigeunerin met traan’ aan de muur te vervangen. Jonge aankomende kunstenaars hadden ze in een oplage van honderd gemaakt, maar moesten met de prijs wel onder de 100 gulden blijven.  

En toch, ondanks de vele pogingen om van cultuur een massaproduct te maken, blijft het tobben met cultuur in bladenland.

Xandra van Gelder

Verder: *Veel pogingen *Kunst in Avenue *Rijksmuseum

Cultuur

In 1975 verscheen het cultureel tijdschrift Hollands Diep. Met een gespecialiseerd blad werd cultuur vanaf toen serieus genomen in de tijdschriftenbranche. Twee jaar later echter werd de uitgave alweer stopgezet. De publiekstijdschriften hebben altijd aandacht voor cultuur, maar een massaproduct leverde het niet op. Hoewel, in 2007 is Hollands Diep opnieuw gelanceerd.