Fotografie 1883

Zo ging het vroeger

In de beginjaren van de fotografie moesten fotografen hun lichtgevoelig gemaakte glasplaten onmiddellijk na het belichten ontwikkelen en fixeren. Voor een studiofotograaf maakte dat niet veel uit, maar het maakte het werk van een reisfotograaf extra ingewikkeld. Behalve de grote, zware houten camera plus statief en de kwetsbare glasplaten moest hij ook nog de nodige flessen met chemicaliën meezeulen. En hij moest over een soort tent, die diende als draagbare donkere kamer, beschikken.
Gelukkig werden camera’s steeds kleiner en lichter en de glasplaten vervangen door acetaatfilms. Ook  konden fotografen het ontwikkelen en afdrukken van hun negatieven steeds langer uitstellen. De grote doorbraak ging vergezeld van een wervende, zuigende slagzin: ‘U drukt op de knop, wij doen de rest’. Die belofte werd door George Eastman in 1888 gedaan bij de introductie van de eerste Kodak camera. Voor 25 dollar kocht men een fototoestel plus een rol film voor honderd foto’s, ronde (!) foto’s met een doorsnede van ongeveer drie centimeter. Voor tien dollar ontwikkelde Eastman de foto’s, drukte ze af en plakte ze op.

Plato

De Griekse filosoof Plato wist het zeker: beelden (afbeeldingen) zijn niet te vertrouwen. Totdat de uitvinding van de fotografie het mogelijk maakte om met behulp van een apparaat – dus zonder de (ver)storende tussenkomst van de mens – een natuurgetrouwe weergave van de werkelijkheid te maken. Maar eigenlijk blijft de foto altijd vaag en kunnen bedoeling en boodschap op meerdere manieren worden uitgelegd. Vaak krijgt de foto zijn scherpte, zijn inhoudelijke helderheid door het begeleidende bijschrift. De foto is kneedbaar en Plato’s waarschuwing blijft van kracht.

Snapshot

Een snapshot is een kiekje, een familiefoto zonder artistieke pretenties. Snapshots maak je zonder er lang bij na te denken: het is huis-, tuin- en keukenfotografie. Snapshots werden gemaakt door amateurs. Maar dat veranderde in de jaren zestig en zeventig van de voorbije eeuw, toen fotografen en critici nu juist in het snapshot de fundamenten van een nieuwe kunstfotografie meenden te herkennen: authentiek, oprecht en ongekunsteld.
Eind jaren tachtig deed het snapshot zijn intrede in de mode. Uitgerekend in een industrie die gebaseerd is op schijn en schoonheid schittert het snapshot.

Polaroid

Edwin Herbert Land (1909) is oprichter en eigenaar van de Polaroid Company. Na enkele jaren van experimenteren en verbeteren, demonstreerde hij in 1947 de eerste ‘direct klaar’-camera plus film. Direct betekent nog altijd minimaal zestig seconden en de bruine afdruk moet dan nog wel even van een laagje vloeibaar plastic worden voorzien om niet te verbleken. Vijfentwintig jaar en vele uitvindingen later,introduceerde hij in 1972 de SX-70, een volautomatische (opklapbare) camera, die al na twee seconden (automatisch) de belichte foto uitstoot, waarna (in het volle licht) langzaam het beeld verschijnt: scherp, kleurrijk en houdbaar. De SX-70 was jarenlang onmisbaar in de tijdschriftfotografie. De snelheid en het gemak is inmiddels achterhaald door de ontwikkeling van digitale camera’s. En Polaroid is failliet.