Automatisering 1991

De invloed op de vormgeving

Productiviteit en effectiviteit zijn termen die in een creatieve omgeving niet altijd een warm onthaal krijgen. Vaak worden ze ook aan verminderde kwaliteit gekoppeld. De programma’s Xpress en InDesign hebben twee gezichten. Ze maken het mogelijk om vaste stramienen in formats vast te leggen, zodat het vormgeven meer invullen-met-beperkte-variatie wordt. Dat kan door een dtp-er en zelfs al door een redacteur van bijvoorbeeld een vaste rubriek zelf worden gedaan. Het heeft er toe geleid dat er voor verschillende bladen centrale vormgevingsafdelingen zijn gevormd en dat vormgeving kan worden uitbesteed.
Maar er is ook dat andere gezicht. Door het wegvallen van de vele tussenstops is de doorlooptijd van een tijdschrift veel korter geworden. En voor de pagina’s die het eigen stempel van het blad bepalen, die de handtekening van de artdirector hebben, zijn er veel meer mogelijkheden. Voor die pagina’s zijn er sneller meer opties op het scherm te zien. Dat maakt het ook eenvoudiger om koppen, intro's en openingsbeeld te wijzigen. Creatief ingewikkelde layouts zijn sneller (en dus betaalbaarder) te maken. De volledig tekst-beeld geïntegreerde layouts waren zonder de komst van de opmaakcomputer niet mogelijk geweest.
Ook digitale media als televisie en internet hebben creatieve invloed. Door de enorme toename van beeldimpulsen moet de artdirector steeds sneller zijn basisconcept bijsturen. Ook het ontwerpen van de juiste 'formats' voor het tijdschrift én de internet-site, met bewegend beeld, zijn onderdeel geworden van het pakket van de huidige artdirector.

All-in-one

Bestaat de ‘all-in-one’ redacteur al? Met alle digitale hulpmiddelen zou het mogelijk moeten zijn om alle verschillende media te bedienen. De journalist bezoekt een evenement, persconferentie of wat dan ook en maakt met zijn mobiel een kort impressie-filmpje. Hij twittert of mailt het nieuws naar de redactie en het bericht voor internet is gemaakt. Hij neemt de tijd voor een interview, maakt zelf de foto’s en is daarmee klaar voor het weekblad. Hij blijft nog wat rondhangen, bijt zich vast in research en op de terugweg schrijf hij op z’n laptop het achtergrondverhaal voor het maandblad. Het kan. En het komt ook al voor, vooral onder freelancers. En toch eist elk medium zijn eigen specialistische gereedschap. Een interview schrijven, vraagt ander gereedschap dan een bericht voor internet. Ook onderzoeksjournalistiek eist zijn eigen kwaliteiten. Ze zijn te bundelen op een central desk. De discussie of ze aan één persoon kunnen worden gevraagd zal nog wel even voortduren.